Arhiepiskopi i patrijarsi Srpske crkve
Prema sistematizaciji dr Dušana Kašića objavljenoj u knjizi Srpsko pravoslavlje,personalne smene na čelu Srpske crkve u srednjem veku dešavale su se u sledećim godinama:
1219 – Ustoličen arhiepiskop Sava Prvi (Sveti Sava).
1234 – Ustoličen arhiepiskop Arsenije Prvi.
1263 – Ustoličen arhiepiskop Sava Drugi.
1271 – Ustoličen arhiepiskop Danilo Prvi.
1272 – Ustoličen arhiepiskop Joanikije Prvi.
1279 – Ustoličen arhiepiskop Jevstatije Prvi.
1286 – Ustoličen arhiepiskop Jakov.
1292 – Ustoličen arhiepiskop Jevstatije Drugi.
1309 – Ustoličen arhiepiskop Sava Treći.
1317 – Ustoličen arhiepiskop Nikodim Prvi.
1324 – Ustoličen arhiepiskop Danilo Drugi.
1338 – Ustoličen arhiepiskop Joanikije Drugi.
1346 – Ustoličen patrijarh Joanikije Drugi.
1354 – Ustoličen patrijarh Sava Četvrti.
1375 – Ustoličen patrijarh Jefrem.
1379 – Ustoličen patrijarh Spiridon.
1389 – Ponovno ustoličenjepatrijarha Jefrema.
1392 – Ustoličen patrijarh Danilo Treći.
1398 – Ustoličen patrijarh Sava Peti...[1]
Autokefalnost ili nezavisnost od Vaseljenske patrijaršije, Crkva u Srbiji (po treći put u svojoj istoriji) stekla je 1879. godine. Posle sticanja autokefalnosti, svi mitropoliti i patrijarsi Srpske crkve su ustoličavani oko 612 godina posle nekog srednjovekovnog prethodnika.
Ponovljena ili blizanačka načelstva srednjevekovnih
i novovekovnih arhijereja
Danilo I – Mihailo
1271 – Zbog neslaganja sa kraljem Urošem I, arhiepiskop
Danilo Ise povlači sa mesta načelnika Srpske crkve.
1881 – Zbog neslaganja sa kraljem Milanom, mitropolit
Mihailo se povlači sa mesta načelnika Crkve u Srbiji.
Međuvreme: 612 (-2) godina.
Joanikije I– Teodosije
1272 – Ustoličen arhiepiskop Joanikije I.
1883 – Ustoličen mitropolit Teodosije.
Međuvreme: 612 (-1) godina.
1279 – Smrt arhiepiskopa Joanikije I .
1889 – Kraj načelstva mitropolita Teodosija.
Međuvreme: 612 (-2) godina.
Jevstatije I– Mihailo
1279 – Ustoličen arhiepiskop Jevstatije I .
1889 – Ustoličen mitropolit Mihailo.
Međuvreme: 612 (-2) godina.
1286 – Smrt arhiepiskopa Jevstatija I .
1898 – Smrt mitropolita Mihaila.
Međuvreme: 612 godina.
Jakov – Inokentije
1286 – Ustoličen arhiepiskop Jakov.
1898 – Ustoličem mitropolit Inokentije.
Međuvreme: 612 godina.
1292 – Smrt arhiepiskopa Jakova.
1905 – Smrt mitropolita Inokentija.
Međuvreme: 612 (+1) godina.
Jevstatije II– Dimitrije (kao mitropolit)
1292 –Ustoličen arhiepiskop Jevstatije II .
1905 – Ustoličen mitropolit Dimitrije.
Međuvreme: 612 (+1) godina.
1309 – Smrt arhiepiskopa Jevstatija II.
1920 – Kraj mitropolitskog načelstva Dimitrija.
Međuvreme: 612 (-1) godina.
Po oslobođenju i ujedinjenju južnoslovenskih pokrajina sa Srbijom, 1918. godine, usledilo je ujedinjenje Srpske crkve i njeno podizanje na patrijaršijski stepen. Prvi patrijarh, po drugi put obnovljene Pećke patrijaršije (1920) postaje mitropolit Crkve u Srbiji, Dimitrije. Vaseljenski patrijarh ovaj čin priznaje dve godine kasnije, 1922.
Sava III– Dimitrije (kao patrijarh)
1309 – Ustoličen arhiepiskop Sava III .
1920 – Ustoličen patrijarh Dimitrije.
Međuvreme: 612 (-1) godina.
1316 – Smrt arhiepiskopa Save III .
1930 – Smrt patrijarha Dimitrija.
Međuvreme: 612 (+2) godina.
Nikodim I – Varnava
1317 – Ustoličen arhiepiskop Nikodim I.
1930 – Ustoličen patrijarh Varnava.
Međuvreme: 612 (+1) godina.
1324 – Smrt arhiepiskopa Nikodima I.
1937 – Smrt patrijarha Varnave.
Međuvreme: 612 (+1) godina.
Danilo II– Gavrilo
1324 – Ustoličen arhiepiskop Danilo II .
1938 – Ustoličen patrijarh Gavrilo.
Međuvreme: 612 (+2) godina.
1237 – Smrt arhiepiskopa Danila II .
1950 – Smrt patrijarha Gavrila.
Međuvreme: 612 (+1) godina.
Joanikije II(kao arhiepiskop) – Vikentije
1338 – Ustoličen arhiepiskop Joanikije II .
1951 – Ustoličen patrijarh Vikentije.
Međuvreme: 612 (+1) godina.
1346 – Kraj arhiepiskopskog načelstva Joanikija II .
1958 – Smrt patrijarha Vikentija.
Međuvreme: 612 godina.
Načelstva patrijaraha Germana i Pavla, razlikuju se od prethodnih. Ona nisu replike jednog srednjevekovnog načelstva, već više njih. Ponavljanje više kraćih srednjevekovnih načelstava u jednom dužem novovekovnom, koje traje koliko i ta kraća zajedno, prisutno je i u ritmikama smena poglavara drugih crkava (vaseljenskih patrijaraha ili rimskih papa), ali i u ritmici smena svetovnih vladara. Svako kraće načelstvo, saobrazno je odgovarajućem kvalitetno različitom potperiodu dužeg načelstva.
Joanikije II,Sava IV i Jefrem (prvo načelstvo) – German
1346 – Joanikije IIustoličen za prvog patrijarha.
1958 – Ustoličen patrijarh German.
Međuvreme: 612 godina.
1379 – Kraj prvog načelstva patrijarha Jefrema.
1990 – Kraj načelstva patrijarha Germana.
Međuvreme: 612 (-1) godina.
Spiridon,Jefrem(drugo načelstvo) i DaniloIII – Pavle
1379 – Ustoličen patrijarh Spiridon.
1990 – Ustoličen patrijarh Pavle.
Međuvreme: 612 (-1) godina.
1398 – Smrt patrijarha Danila III.
2009 – Smrt patrijarha Pavla.
Međuvreme: 612 (-1) godina.
Sava V– Irinej
1398 – Ustoličen patrijarh Sava V.
2010– Ustoličenpatrijarh Irinej.
Međuvreme: 612 godina.
1406 – Kraj načelstva patrijarha SaveV.
2018 – ( ? )
Međuvreme: 612 godina.
Personalna smena na čelu Crkve, sama po sebi, predstavlja promenu kvaliteta i početak novog i drugačijeg perioda u njenoj istoriji. U najvećem broju slučajeva, kraj starog i početak novog načelstva replicirao se ponovo kao personalna smena, ali ponekad, kao u načelstavima patrijaraha Germana i Pavla, i kao promena kvaliteta druge vrste. Ta promena druge vrste je obavezno neki dramatičan događaj koji je Crkvu uvodio u sasvim novo stanje od dotadašnjeg.
